Alzheimer ve demans hastasıyla iletişim

Önce nefes, sonra cümle

Odaya girmeden önce omuzlarınızı indirin. Demans, hafızadan önce duyguyu okur; gergin girerseniz karşınızdaki de gerilir. Bir saniye durup gülümsemek, uzun açıklamalardan daha etkili.

Kısa cümle, tek konu

"Anne, çayı ocağa koydum, birazdan geliyorum" yerine, "Anne, çay hazırlıyorum" deyip beklemek daha iyi. Beyin, aynı anda iki bilgi işlerken yoruluyor. Tek konulu, olumlu cümleler kurun.

• "Şimdi elini yıkayalım." (Yerine: "Yemekten önce elini yıka.")
• "Bugün çorba var, seversin." (Yerine: "Ne yemek istiyorsun?")
• "Ceketini alalım, çıkıyoruz." (Yerine: "Hazır mısın?")

Sınav yapmayın

"Beni tanıdın mı?", "Bugün ne yedik?", "Kim geldi hatırlıyor musun?" — bunlar sevgiden sorulmuş olsa da bir sınav gibi hissettirir. Yerine kendinizi hatırlatın: "Ben oğlun Ali, geldim seninleyim." Tartışılmayacak bir cümle, güven verir.

Onun gerçeğine katılın

Vefat etmiş birini hâlâ bekliyor olabilir. "O öldü" demek her seferinde yeni bir kayıp yaşatır. "Şimdi burada değil, ben yanındayım" deyip konuyu yumuşakça başka bir hatıraya çekmek daha iyi. Buna validation — onun duygusunu geçerli sayma — deniyor.

Aynı soruyu tekrarladığında

"Az önce söyledim" cümlesi utandırır, geri çeker. Onuncu kez sorulan soruya ilk defaymış gibi cevap verin. Bu bir sabır meselesi değil, sevgi diliyle konuşma meselesi.

Beden dili, sesten önce konuşur

Karşısına oturun, göz hizasına inin. Elini tutun. Kelimeler unutulduğunda bile dokunuş, ses tonu ve yüz ifadesi anlaşılıyor. Bir sarılma, bazen bütün bir cümleden fazlasını taşıyor.

Öfke geldiğinde tartışmayın

Ani öfke, korkudan gelir — bir şeyi bulamamak, bir yeri tanıyamamak. "Haklısın, bulalım birlikte" demek, "Yok, kaybetmedin" demekten daha çok yatıştırır. Ortamı değiştirmek — pencereyi açmak, müzik açmak, kısa bir yürüyüş — çoğu zaman konuyu kapatır.

Kendinize de sabır

En zoru bu. Bakım veren yorulduğunda cümleleri de sertleşir. Günde on dakika kendinize ait bir mola, bir arkadaş sohbeti, bir yürüyüş — bunlar lüks değil, iletişimin devam edebilmesi için gerekli. Yaşasın'ın var olma sebeplerinden biri de tam bu: siz de bir yerde nefes alabilesiniz diye.